Σχέδιο Αμύνης για μετατροπή της Γερμανίας σε κόμβο εφοδιασμού και προώθησης των Νατοϊκών στρατευμάτων για πόλεμο με τη Ρωσία που προβλέπεται το 2029 και ενδεχομένως και πριν απ' αυτό.
Το OPLAN DEU — «Operational Plan Germany» — είναι, σύμφωνα με δημοσιεύματα της Wall Street Journal, ένα μυστικό επιχειρησιακό σχέδιο 1.200 σελίδων που φέρεται ότι έχει συνταχθεί από τις γερμανικές ένοπλες δυνάμεις. Σκοπός του είναι να χρησιμεύσει ως κομβός στρατιωτικής και λογιστικής υποστήριξης για όλο το ΝΑΤΟ σε περίπτωση ευρείας σύγκρουσης με τη Ρωσία, δίνοντας στο έδαφος της Γερμανίας τον ρόλο προκεχωρημένης βάσης για δυνάμεις και ανεφοδιασμό. Το σχέδιο προβλέπει τη μετακίνηση έως 800.000 στρατιωτών του ΝΑΤΟ προς τα ανατολικά σύνορα και την κινητοποίηση υποδομών όπως λιμάνια, ποταμούς, σιδηροδρόμους και οδικούς άξονες, ώστε να εξυπηρετήσουν μεγάλες μετακινήσεις δυνάμεων. Περιλαμβάνει επίσης ανάπτυξη λογιστικών αλυσίδων και υποστήριξη σε όλους τους τομείς σε συνθήκες κρίσης ή πολέμου. Σύμφωνα με την WSJ, το σχέδιο συντάχθηκε από ομάδα υψηλόβαθμων αξιωματικών σε ειδικό στρατιωτικό συγκρότημα στο Βερολίνο και η σύνταξή του ξεκίνησε περίπου πριν 2,5 χρόνια.
Η μεταφορά μεγάλων αριθμών στρατιωτών και η χρήση υποδομών δείχνουν ότι η Γερμανία προετοιμάζεται για τη μεγαλύτερη κρίση ασφάλειας στην Ευρώπη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Η λογική του σχεδίου ονομάζεται «whole‑of‑society» και αφορά όχι μόνο στρατιωτικές δυνάμεις αλλά και την ενεργοποίηση πολιτικών δομών όπως νοσοκομεία, αστυνομία, πολιτική προστασία και υποδομές σε συνεργασία κράτους, μη κρατικών φορέων και κρατιδίων. Σχολιαστές επισημαίνουν ότι δείχνει επιστροφή σε νοοτροπία ψυχροπολεμικής ετοιμότητας προσαρμοσμένη στη σύγχρονη πραγματικότητα με απειλές όπως drones, κυβερνοεπιθέσεις και προβλήματα υποδομών. Η Γερμανία φαίνεται να θέλει να στείλει μήνυμα ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον της Ευρώπης απαιτεί από τα πρώτα στάδια κινητοποίηση τεράστιων δυνάμεων και μεγάλες απώλειες.
Αν εφαρμοστεί, το OPLAN DEU καθιστά τη Γερμανία κομβικό κόμβο μεταφοράς δυνάμεων προς ανατολή, ανεφοδιασμό και υποδοχή συμμάχων, κάτι που θα επηρεάσει ολόκληρη την ευρωπαϊκή άμυνα. Οι απαιτήσεις υποδομών είναι τεράστιες και συνεπάγονται δισεκατομμύρια επενδύσεων και αναδιαμόρφωση της λογικής ειρήνης. Ο συνδυασμός στρατιωτικών και πολιτικών δομών, δηλαδή του «whole‑of‑society», σημαίνει πως το σχέδιο δεν περιορίζεται σε στρατιωτικές μονάδες αλλά εμπλέκει ολόκληρο τον πολιτικό και διοικητικό μηχανισμό. Αν προχωρήσει, μπορεί να σηματοδοτήσει επιστροφή σε λογικές διευρυμένης ετοιμότητας τύπου Ψυχρού Πολέμου με ότι αυτό συνεπάγεται για ασφάλεια, γεωπολιτική και κοινωνίες των ευρωπαϊκών κρατών.
Ο Νίκος Δένδιας επιτέλους τα είπε ωμά ξυπνώντας από το λήθαργο της ψεύτικης ευημερίας όσους δεν μπορούσαν να αντιληφθούν ή είχαν πεισματική άρνηση της γεωστρατηγικής πραγματικότητας!
Ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας σε προχθεσινή εκδήλωση κατά τη διάρκεια ομιλίας του, μεταξύ άλλων δήλωσε:
"Μετά το 2000 δημιουργείται στον πλανήτη, ή περίπου εκείνο το διάστημα, μια ευφορία. Μια δικαιολογημένη ευφορία μετά την πτώση ιδίως του Τείχους του Βερολίνου, την προηγουμένη δεκαετία. Ότι πλέον η Δημοκρατία κέρδισε, ότι η ελεύθερη οικονομία, οι αξίες που η Δημοκρατία εκφράζει, πλέον επικράτησαν στον κόσμο και μπαίνουμε σε μια μεγάλη εποχή ειρήνης, ευημερίας κτλ. Τίποτα από αυτά δεν έγινε έτσι. Δικαιολογημένη η πλάνη διότι δεν ήταν μόνο η πτώση του Τείχους, θυμίζω ήταν το Good Friday Agreement, ήταν η πτώση του Απαρτχάιντ, ήταν τα Oslo Agreements για την Μέση Ανατολή, μια σειρά δηλαδή από πράγματα που έδωσαν στην ανθρωπότητα αυτήν την αντίληψη. Όμως, αυτό δεν έγινε. Δεν πήγαμε έτσι"
Στο 3ο Συνέδριο Εργασίας της ΑΜΚΕ Κόμβος, με τίτλο «Η Ελλάδα σε Παγκόσμια Προοπτική», το οποίο πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Καρατζά, συμμετείχε το βράδυ της Παρασκευής 28 Νοεμβρίου 2025, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας,Νίκος Δένδιας.
«Ευχαριστώ πολύ τον Καθηγητή κ. Χανιώτη, για μένα Άγγελο, υπήρξαμε συμμαθητές, όπως και με τον Μιχάλη Χαλιάσο, και θα μου επιτρέψετε γι’ αυτό να νιώθω μια μεγάλη οικειότητα.
Ξέρετε θα μπορούσα ίσως να εκφωνήσω μια ομιλία, αλλά θα προτιμήσω αν έχετε την καλοσύνη και αν συμφωνείτε, να σας πω δυο-τρεις βασικές κατευθύνσεις αυτού που επιχειρείται να γίνει στον τομέα της Άμυνας και πιθανόν, αν θα το κρίνετε, να «βασανίσετε» εσείς αυτό το υπόδειγμα, υποδεικνύοντας μου ίσως τι περισσότερο θα μπορούσε να γίνει ή ίσως και τι γίνεται λάθος σε αυτήν την προσπάθεια, γιατί ουδείς είναι αλάνθαστος σε αυτή τη ζωή.
Απλώς θα ήθελα να σας περιγράψω το πρόβλημα καταρχήν που καλείται να λύσει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας σε αυτήν την συγκυρία και την λύση η οποία προτείνεται προς την ελληνική κοινωνία με μια σειρά από νομοθετήματα, μερικά από τα οποία έχουν ήδη ψηφιστεί από την Βουλή των Ελλήνων – το τελευταίο μεγάλο νομοθέτημα θα ψηφιστεί στις 8 Ιανουάριου από ό,τι καταλαβαίνω από το πρόγραμμα της Βουλής. Κι αυτό θα ολοκληρώσει το νομοθετικό κομμάτι της μεταρρύθμισης.
Πρώτον, το περιβάλλον. Νομίζω θα συμφωνήσουμε όλοι ότι έχει αλλάξει τελείως το γεωπολιτικό περιβάλλον, αλλά για την Ελλάδα παρέμενε προβληματικό. Δηλαδή η Ελλάδα διαρκώς από το 1952 ζει σε μια αντίφαση. Είναι μέλος μιας μεγάλης και πετυχημένης συμμαχίας, της Βορειοατλαντικής συμμαχίας, τουΝΑΤΟ, όμως η βασική απειλή για την ασφάλεια της προέρχεται από μέλος της ίδιας της συμμαχίας. Αρά και από αυτό μόνο το γεγονός η Ελλάδα εξ’ ανάγκης είναι ένα sui generis – όπως και η Τουρκία – μέλος αυτής της συμμαχίας. Η Ελλάδα αμύνεται και η Τουρκία απειλεί ένα μέλος της ίδιας συμμαχίας.
Το δεύτερο είναι ότι μετά το 2000 δημιουργείται στον πλανήτη, ή περίπου εκείνο το διάστημα, μια ευφορία. Μια δικαιολογημένη ευφορία μετά την πτώση ιδίως του Τείχους του Βερολίνου, την προηγουμένη δεκαετία. Ότι πλέον η Δημοκρατία κέρδισε, ότι η ελεύθερη οικονομία, οι αξίες που η Δημοκρατία εκφράζει, πλέον επικράτησαν στον κόσμο και μπαίνουμε σε μια μεγάλη εποχή ειρήνης, ευημερίας κτλ. Τίποτα από αυτά δεν έγινε έτσι. Δικαιολογημένη η πλάνη διότι δεν ήταν μόνο η πτώση του Τείχους, θυμίζω ήταν το Good Friday Agreement, ήταν η πτώση του Απαρτχάιντ, ήταν τα Oslo Agreements για την Μέση Ανατολή, μια σειρά δηλαδή από πράγματα που έδωσαν στην ανθρωπότητα αυτήν την αντίληψη. Όμως, αυτό δεν έγινε. Δεν πήγαμε έτσι.
Με αποτέλεσμα έχουμε την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά δεν είναι ο μόνος πόλεμος που υπάρχει. Θυμίζω τον πόλεμο του Αζερμπαϊτζάν εναντίον της Αρμενίας, που για την Ελλάδα έχει μια σημασία, στον Νότιο Καύκασο. Θυμίζω την κατάσταση στην Υποσαχάρια Αφρική, τον εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν και μια σειρά από άλλα γεγονότα, την επίθεση εναντίον του Ιράν, τις ιρανικές τοποθετήσεις στον ευρύτερο χώρο. Δηλαδή ένα γενικό περιβάλλον αστάθειας. Έχουμε δύο failed states στις ακτές της Μεσογείου και τα δυο πολύ κοντά σε εμάς: Συρία – Λιβύη.
Μια κατάσταση λοιπόν, που για την χώρα επιβάλλει να αποκτήσει σοβαρές Ένοπλες Δυνάμεις, με δυνατότητα να αντιμετωπίσουν απειλές. Κι αυτό σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, όχι μόνο γεωπολιτικό. Αλλά και ένα περιβάλλον που απαιτεί νέες λύσεις. Νέες τεχνολογικές απαντήσεις, δεδομένου ότι η απειλή είναι πολλαπλάσια. Είναι οικονομικά πολλαπλάσια, είναι αριθμητικά πολλαπλάσια, και οφείλω να πω στην εποχή του UAV είναι τεχνολογικά πολύ πιο ισχυρή.
H απάντηση η οποία επιχειρείται να δοθεί αυτή τη στιγμή είναι μια τελείως διαφορετική θεώρηση απέναντι στην απειλή. Και εξηγούμαι.
Το πρώτο αφορά το πώς προστατεύεις την χώρα. Μέχρι τώρα η χώρα ακολουθούσε το βασικό δόγμα «τη στεριά την προστατεύει ο Στρατός, την θάλασσα τη προστατεύει ο Στόλος, τον αέρα τον προστατεύουν τα αεροπλάνα». Προφανές θα μου πείτε; Oχι, δεν είναι τόσο προφανές. Εξηγώ: Για να αντιμετωπίσει η Ελλάδα αυτό το οποίο έχει μπροστά της χρειάζεται μάλλον μια «αιρετική» θεώρηση.
Ο Στόλος: Το Αιγαίο δεν έχει καμία έννοια να το προστατεύει ο Στόλος, όπως γινόταν μέχρι τώρα. Οι καινούργιες φρεγάτες, τα καινούργια πλοία, είναι πάρα πολύ ακριβά εργαλεία για να μένουν περιορισμένα σε μια στενή θάλασσα όπως το Αιγαίο, εκτεθειμένα σε σύγχρονες απειλές. Μπορείς να καταστρέψεις μια φρεγάτα του ενός δισεκατομμυρίου με ένα drone λίγων δεκάδων χιλιάδων ευρώ. Και επίσης να μην μπορούν μέσα σε αυτό το περιβάλλον να αναπτύξουν την πραγματική τους δυνατότητα που είναι ο φόρτος στρατηγικών όπλων που θα φέρουν μετά τις αλλαγές στις φρεγάτες. Και να μην σας τα πολυλογώ, αλλάξαμε το δόγμα πλήρως,
ο Αιγαίο πλέον δεν θα προστατεύεται μόνον από το Στόλο. Θα προστατεύεται κυρίως από το πυραυλικό πυροβολικό που θα είναι διασκορπισμένο και μετακινούμενο στα εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες νησιά του Αρχιπέλαγους. Το Αιγαίο θα το κλείσουμε από την στεριά. Ο Στόλος θα είναι ελεύθερος να επιχειρεί, αλλά όχι δεσμευμένος μέσα στη στενή θάλασσα.
Και επίσης αλλάζοντας τις δυνατότητες των πλοίων που είχαμε ήδη παραγγείλει, και οι 4 γαλλικές φρεγάτες – στις 18 Δεκεμβρίου θα παραλάβω την πρώτη στην Γαλλία και θα σηκώσουμε την ελληνική σημαία – και οι 4 ιταλικές που θα πάρουμε μετά (2 συν 2), θα φέρουν όλες στρατηγικούς πυραύλους. Δηλαδή πυραύλους που μπορούν να εκτοξευθούν από οπουδήποτε από την Ανατολική Μεσόγειο και να πλήξουν στόχο πάνω από τα 1.500 χιλιόμετρα. Στον εν δυνάμει αντίπαλο να υπάρχει μια ισχυρή δύναμη αποτροπής.
Έρχομαι τώρα στον αέρα, μετά θα πάω και στην στεριά. Στον αέρα πάλι ποιο ήταν το κύριο αντιαεροπορικό μέχρι σήμερα που συζητάμε της Πατρίδας μας; Η απάντηση είναι η Πολεμική της Αεροπορία. Όμως, αυτή δεν είναι μια σωστή απάντηση. Είναι μια πολύ ακριβή απάντηση πάντως. Γίνεται; Γίνεται. Αλλά είναι σωστό; Όχι, δεν είναι σωστό. Θα σας πω κάτι που ίσως μερικοί το ξέρουν αλλά δεν το έχουν παρατηρήσει. Από το 1973 και μετά λύθηκε ένα βασικό ερώτημα. Ποιο ήταν το ερώτημα. Στην μάχη αεροπλάνου και αντιαεροπορικού ποιος είναι ο ισχυρότερος; Και γιατί λέω το 1973; Το 1973 είναι ο τελευταίος πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της Αίγυπτου. Ξέρουμε όλοι ότι το Ισραήλ κέρδισε αυτόν τον πόλεμο.
Αλλά τι δεν έχουμε ίσως πολλοί από εμάς παρατηρήσει. Έγινε μια μεγάλη μάχη αναμεσά στην ισραηλινή αεροπορία- πάντα μια από τις καλύτερες στο κόσμο- και στα αντιαεροπορικά τότε της Αίγυπτου, είχαν αν θυμάστε τους πυραύλους SAM. Δεν κέρδισε η ισραηλινή αεροπορία. Οι Ισραηλινοί θρήνησαν πάρα πολλά αεροπλάνα και πολλούς πιλότους. Ο τρόπος που το Ισραήλ κατάφερε να κερδίσει το πόλεμο είναι όταν ο Στρατηγός Σαρόν πέρασε τη Διώρυγα και εξόντωσε στο έδαφος τα αιγυπτιακά αντιαεροπορικά. Ή για να σας το πω με ένα πιο σύγχρονο παράδειγμα.
Αυτή τη στιγμή η Ρωσία θεωρητικά έναντι της Ουκρανίας έχει πλήρη αεροπορική υπεροχή. Έχει πάνω από 650 αεροπλάνα, η Ουκρανία έχει πολύ λιγότερα και δεν ξέρω και πόσα από αυτά πετάνε. Δεν πετάει η ρωσική αεροπορία. Δεν πετάει πάνω από την Ουκρανία. Πλέον το αντιαεροπορικό μπορεί να εμποδίσει το αεροπλάνο. Γιατί λοιπόν η Ελλάδα να αντιμετωπίζει την αεροπορική απειλή με τα αεροπλάνα της; Η Ελλάδα έχει κάνει λοιπόν την επιλογή με τον Νέο Δόγμα το οποίο υλοποιούμε, κάτω από αυτό που έχω ονομάσει «Ασπίδα του Αχιλλέα», να προστατεύσει τον χώρο της ολιστικά με πυραυλικά συστήματα. Όπως θα προστατεύσει, όπως θα κλείσει, και την θάλασσα.
Και βέβαια το τρίτο κομμάτι είναι τα anti–drones συστήματα γιατί η χώρα η οποία εκφράζει τη πιο υπαρκτή απειλή για εμάς παράγει drones, και από τις πληροφορίες που έχουμε έχει άνω του ενός εκατομμυρίου drones έτοιμα αυτήν την στιγμή που συζητάμε. Άρα και γι’ αυτό η χώρα έκανε μια πολύ μεγάλη προσπάθεια και με το ΕΛΚΑΚ -καταλαβαίνω ότι αρκετοί από εσάς γνωρίζετε τι είναι το ΕΛΚΑΚ και θα το εξηγήσω μετά – κι αυτήν την στιγμή υπάρχει σε παραγωγή το πρώτο ελληνικό anti–drone σύστημα, ο «ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ», ο οποίος έχει δοκιμαστεί και σε πραγματικές συνθήκες μάχης στην Ερυθρά Θάλασσα και τον οποίο θα συνεχίσουμε να βελτιώνουμε και να πολλαπλασιάζουμε. Θα υπάρξει «Κένταυρος» σε όλες της ελληνικές φρεγάτες αλλά θα τον μετατρέψουμε και σε χρήσεις στεριάς και με διάφορα παράγωγα του μικρότερα και αναλόγως χρήσης, τον «Ωρίωνα» και τον «Τηλέμαχο», έτσι λέγονται, θα μπορέσουμε να καλύψουμε τον χώρο μας απέναντι στα drones.
Είμαστε σε επίπεδο έρευνας ως προς τα αντιπυραυλικά συστήματα, δηλαδή τα συστήματα που θα αντιμετωπίζουν πιθανώς ερχομένους πυραύλους. Επίσης υπάρχει έρευνα για το πώς θα αντιμετωπίσουμε τις απειλές κάτω από την θάλασσα. Γιατί η «Ασπίδα του Αχιλλέα» είναι μια ολιστική προσέγγιση. Φιλοδοξεί να κλείσει τον χώρο συνολικά, στον αέρα, στη θάλασσα, κάτω από την θάλασσα.
Στον Στρατό Ξηράς τώρα. Παλιότερα, ξέρετε οι δυτικοί στρατοί, πριν από την Ουκρανία, είχαν ακόμη ναπολεόντειες, κυριολεκτικά ναπολεόντειες τακτικές. Μεραρχίες, μεγάλες μονάδες, στρατιώτες κατά παράταξη, ίσως όχι με τις κόκκινες ή με τις μπλε στολές να προχωράνε με το όπλο όπως στους ναπολεόντειους πολέμους, αλλά πάντως με συγκέντρωση των στρατιωτών για να υπάρχει συγκέντρωση πυρός κτλ.
Όλα αυτά έχουν πλέον πάψει να ισχύουν. Το όπλο του μαχητή δεν είναι πλέον το τουφέκι. Αυτό που λέμε όπλο είναι το drone. Το drone, το First Person View. Με αυτό μάχεται. Αυτό είναι και το όπλο και η σφαίρα. Και είναι αναλώσιμο. Μπορείτε να δείτε αν ψάξετε στο Ίντερνετ Ουκρανούς και Ρώσους με τα FPV στην πλάτη τους. Συνήθως έξι ή οχτώ. Τα οποία, ξαναλέω, είναι αναλώσιμα.
Ο ελληνικός στρατός πρέπει λοιπόν και το κάνουμε πάρα πολύ γρηγορά να φύγει από την εποχή του όπλου και να πάει στην εποχή του drone. Που σημαίνει ο κάθε ένας στρατιώτης να είναι εκπαιδευμένος στην χρήση drones. Και γι’ αυτό κάνουμε μια πολύ μεγάλη μεταρρύθμιση στο τρόπο που θα εκπαιδεύονται οι στρατιώτες.
Και επίσης δημιουργούμε μια ενεργό εφεδρεία από 150.000 εθελοντές οι οποίοι θα εκπαιδεύονται κανονικά και θα συνεχίσουν να εκπαιδεύονται ώστε να μπορεί η χώρα να παρατάξει μια ενεργό δύναμη περίπου 250.000 χιλιάδων εκπαιδευμένων εφέδρων. Ξαναλέω εκπαιδευμένων, γιατί θεωρητικά σήμερα η χώρα μπορεί να παρατάξει 800.000 χιλιάδες αλλά δεν είναι καλό να κληθώ να σχολιάσω το επίπεδο της εκπαίδευσης των εφέδρων που παρατάσσει η χώρα αυτήν την στιγμή.
Τώρα, για να δημιουργηθεί μια αμυντική δυνατότητα, η χώρα πρέπει να έχει ένα αμυντικό οικοσύστημα. Η χώρα αυτήν την στιγμή έχει πάρα πολύ μικρό αμυντικό οικοσύστημα, το οποίο, για να έχετε μια αίσθηση ποσοτική, συμμετέχει στο ΑΕΠ της χώρας κάπου μεταξύ του 0,4% με του 0,7%. Για μια χώρα όπως η Ελλάδα που μέχρι το 2004 είχε δαπανήσει για την Άμυνα της 270 δισεκατομμύρια ευρώ, καταλαβαίνετέ ότι αυτό είναι μάλλον αστείο .
Τι κάνουμε λοιπόν για να το κινητροδοτήσουμε; Καταρχήν δεν έχουμε φιλοδοξίες πέραν του ορίου του μεγέθους μας. Δεν φιλοδοξούμε να φτιάξουμε μεγάλες πλατφόρμες. Δεν φιλοδοξούμε να φτιάξουμε αεροπλάνο όπως η γειτονική Τουρκία. Δεν φιλοδοξούμε να φτιάξουμε αεροπλανοφόρο όπως η γειτονική Τουρκία.
Φιλοδοξούμε να φτιάξουμε ένα modular πλοίο το οποίο μπορεί να είναι περιπολικό, πυραυλάκατος ή κορβέτα, αλλά φιλοδοξούμε κυρίως να μπορέσουμε -κι εδώ ο ρόλος σας είναι εξαιρετικά σημαντικός και ίσως ένας από τους λογούς που βρίσκομαι σήμερα εδώ- να κινητροδοτήσουμε το ανθρώπινο επιστημονικό μας κεφάλαιο και να μπορέσουμε να παράξουμε προϊόντα προηγμένης τεχνολογίας, που να μας δώσουν το τεχνολογικό advantage απέναντι σε ό,τι υπάρχει από την άλλη πλευρά.
Έχουμε κάνει ορισμένα βήματα. Νομίζω σημαντικά βήματα. Το πρώτο ήταν η δημιουργία του ΕΛΚΑΚ. Το δεύτερο ήταν η δημιουργία Διεύθυνσης Καινοτομίας στις Ένοπλες Δυνάμεις. Αυτά τα δύο λειτουργούν υπό μορφή διαλόγου. Μέχρι τώρα οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τι έκαναν; Ζητούσαν κάτι και ο εκάστοτε Υπουργός, η Κυβέρνηση, εφόσον είχε τα χρήματα, τους έδινε τα χρήματα να πάνε να το αγοράσουν. «Ωραία» θα έλεγε κανείς. Καθόλου ωραία. Προσπαθούμε να διδάξουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις μια τελείως διαφορετική αντίληψη. Να μην ζητάνε προϊόντα. Να θέτουν ερωτήματα. Η Διεύθυνση Καινοτομίας των Ενόπλων Δυνάμεων ζητάει από τις Ένοπλες Δυνάμεις να διατυπώνουν προβλήματα.
Παράδειγμα: «Θα ήθελα να μου δώσετε απάντηση στο πώς αντιμετωπίζω ένα σμήνος Bayraktar 2». Όχι «θέλω ένα anti–drone σύστημα να μου αγοράσετε».
Το ερώτημα αυτό το παίρνει το ΕΛΚΑΚ – σας τα λέω λίγο απλουστευμένα αλλά νομίζω ότι καταλαβαίνετε πολύ περισσότερα από όσα λέω – το μεταφέρει στο οικοσύστημα καινοτομίας, διατυπώνει το ερώτημα και ζητά απάντηση. Οι απαντήσεις που δίνονται από το οικοσύστημα -από την μικρή μου εμπειρία γιατί το ΕΛΚΑΚ το οποίο είναι περίπου παιδί μου έχει 1,5 χρόνο ζωής μόνον – βαθμολογούνται από τις Ένοπλες Δυνάμεις, ζητείται πρωτότυπο, χρηματοδοτείται το πρωτότυπο, δοκιμάζεται σε ασκήσεις το πρωτότυπο των Ενόπλων Δυνάμεων, ένας άλλος σύνδεσμος που μέχρι τώρα δεν υπήρχε.
Εάν κάποιος είχε μια μικρή εταιρεία στην Ελλάδα και έφτιαχνε κάτι που είχε διπλή χρήση αλλά η μια ήταν και στρατιωτική χρήση, δεν είχε πού να το δοκιμάσει, Πώς το φαντάζεστε; Σηκώνει ένα drone, και το drone σηκώνεται και πάει και ρίχνει κάπου μια χειροβομβίδα; Δεν υπήρχε καμία τέτοια δυνατότητα. Δοκιμάζεται λοιπόν το πρωτότυπο και αν αυτό το πρωτότυπο κάνει στις Ένοπλες Δυνάμεις, αυτές δίνουν την παραγγελία που σημαίνει αυτό για την εταιρεία που την παίρνει, ότι είναι ένα τεράστιο άλμα, γιατί έχει proof of sales. Έχοντας proof of sales μπορεί να πάει στο τραπεζικό σύστημα να δανειστεί, μπορεί να πάει στο εξωτερικό να δοκιμάσει να πουλήσει το προϊόν.
Καλούμαστε λοιπόν και ζητάμε από το οικοσύστημα να δώσει απαντήσεις σε μια σειρά από ερωτήματα τα οποία θέτουν οι Ένοπλες Δυνάμεις. Και συγχρόνως εκπαιδεύουμε τις Ένοπλες Δυνάμεις να θέτουν ερωτήματα. Όχι να πηγαίνουν να αγοράζουν προϊόντα από το ράφι. Και χρηματοδοτούμε και έχουμε κλείσει – η αγγλική έκφραση είναι firewall – ένα κομμάτι των αμυντικών δαπανών, συνολικά 2,5 %, για να διατεθούν μόνο γι’ αυτούς τους λογούς. Όχι για αγορές. Και μάλιστα προστατευμένοι. Αν δεν απορροφηθούν με αυτόν τον τρόπο δεν θα διατεθούν. Δεν μπορούν να πουν «με συγχωρείτε αυτό δεν έγινε αρά εγώ θα πάρω τα χρήματα να τα κάνω κάτι άλλο».
Καταλήγω, το ερώτημα είναι εάν αυτή η προσπάθεια θα πέτυχει. Υπάρχει μια επιπλέον βασική προϋπόθεση στην οποία μπορείτε να βοηθήσετε. Η προϋπόθεση αυτή είναι να δημιουργηθεί ένα ευρύ πλαίσιο επικοινωνίας με τον Οικουμενικό Ελληνισμό, και ιδίως με τους καθηγητές και τους ερευνητές, στα Διεθνή Ινστιτούτα Έρευνας. Έχω ήδη πάει κι εγώ σε αρκετά από αυτά – και συνεχίζω να το κάνω – που κάνουν mentoring σε αυτήν την προσπάθεια. Μαζί με τα δικά μας βεβαίως ερευνητικά Ινστιτούτα, μαζί με τα δικά μας εργαστήρια μαζί με τους εξαιρετικούς επιστήμονες, τους Καθηγητές, τους ερευνητές που είναι ήδη μέσα στη χώρα.
Γιατί η διάφορα μας, η αριθμητική διαφορά μας με την γειτονική μας χώρα επιβάλλει να έχουμε ένα μεγάλο άλμα για να μπορέσουμε να αποτρέψουμε την απειλή.
Αυτά είχα να πω, δεν θέλω να σας καθυστερήσω περισσότερο. Και πάλι ευχαριστώ για την ευκαιρία να διατυπώσω τη σκέψη αυτής της μεταρρύθμισης που έχουμε ονομάσει “Ατζέντα 2030”. Σας ευχαριστώ».
Το βίντεο της ομιλίας του Έλληνα Υπουργού Εθνικής Άμυνας:
Σε μια κίνηση που αναδεικνύει τις δυναμικές του διεθνούς αμυντικού εμπορίου, η Γερμανία προωθεί ενεργά μια συμφωνία με τη Βραζιλία για την παροχή 65 αρμάτων μάχης Leopard 2A6 και 78 τεθωρακισμένων οχημάτων μάχης Marder 1A5, στο πλαίσιο του φιλόδοξου βραζιλιάνικου προγράμματος ανανέωσης των χερσαίων δυνάμεών της.
Η πρόταση, η οποία προέρχεται από τα στρατηγικά αποθέματα της Bundeswehr και θα περιλαμβάνει επισκευές και συντήρηση από την κορυφαία γερμανική εταιρεία KNDS Deutschland, έρχεται σε μια περίοδο που η Βραζιλία επιδιώκει να ενισχύσει τις επιχειρησιακές της ικανότητες, αντικαθιστώντας παλαιότερα συστήματα όπως τα Leopard 1A5 από τη δεκαετία του 1990.
Σύμφωνα με βραζιλιάνικα μέσα ενημέρωσης, όπως η Tecnologia & Defesa, η συμφωνία αυτή –αν ολοκληρωθεί– θα ενταχθεί στο πρόγραμμα "Nova Família de Blindados sobre Lagartas" (NFBL), ένα πολυετές σχέδιο που στοχεύει στην δημιουργία μιας νέας γενιάς ερπυστριοφόρων οχημάτων, με έμφαση στην τοπική παραγωγή και τεχνογνωσία.
Η πρωτοβουλία αυτή δεν είναι απλώς εμπορική: Αντανακλά τις γεωπολιτικές ισορροπίες, καθώς τα συγκεκριμένα οχήματα είχαν προταθεί προηγουμένως στην Ουκρανία αλλά απορρίφθηκαν λόγω φθοράς και ελλείψεων σε ανταλλακτικά, ενώ η Γερμανία διατηρεί περίπου 68 Leopard 2A6 σε αποθήκευση μετά τις μεταφορές προς το Κίεβο.
Το Leopard 2A6, ως η πιο προχωρημένη έκδοση της γερμανικής σειράς, ξεχωρίζει για τις εκτεταμένες αναβαθμίσεις του σε σχέση με προηγούμενες παραλλαγές, καθιστώντας το ιδανικό για σύγχρονες απαιτήσεις πεδίου μάχης. Με βάρος περίπου 62 τόνων και κύριο οπλικό σύστημα το πυροβόλο L55 των 120 χιλιοστών το άρμα προσφέρει υψηλή ακρίβεια και διάτρηση θωράκισης. Η θωράκιση του, βελτιωμένη με σύνθετα υλικά και αντιδραστικά πάνελ, προστατεύει από απειλές όπως RPG και IED, ενώ η ενισχυμένη κάτω πλευρά και τα ειδικά κιτ κατά νάρκων μειώνουν τον κίνδυνο από αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς, κάτι κρίσιμο για επιχειρήσεις σε αστικό ή ορεινό περιβάλλον όπως αυτά της Βραζιλίας.
Το πλήρωμα των τεσσάρων ατόμων (διοικητής, πυροβόλητής, γεμιστής, οδηγός) επωφελείται από σύγχρονο σύστημα ελέγχου πυρός με θερμικές κάμερες και βαλλιστικό υπολογιστή, επιτρέποντας νυχτερινές και κακών καιρικών συνθηκών επιχειρήσεις. Με κινητήρα MTU MB 873 Ka-501 diesel 1.500 ίππων, το Leopard 2A6 επιτυγχάνει ταχύτητα 70 χλμ/ώρα και εμβέλεια 500 χιλιομέτρων, ιδανικό για τις εκτεταμένες αποστάσεις της βραζιλιάνικης ενδοχώρας. Η Γερμανία, έχοντας ήδη στείλει δεκάδες τέτοια άρματα στην Ουκρανία, βλέπει στη Βραζιλία μια ευκαιρία να "ξεφορτωθεί" παλαιότερα μοντέλα (από την πρώτη φάση αναβάθμισης 2001-2005), τα οποία θεωρούνται ακατάλληλα για περαιτέρω εκσυγχρονισμό λόγω φθοράς, αλλά ιδανικά για μετατροπή σε επιχειρησιακά μετά από ανακατασκευή.
Συμπληρωματικά, τα 78 Marder 1A5, ως τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού (IFV), θα ενισχύσουν την υποστήριξη πεζικού, προσφέροντας αυξημένη προστασία και δύναμη πυρός σε μηχανοκίνητες μονάδες. Το Marder 1A5, εξέλιξη της κλασικής σειράς Marder 1, διαθέτει αναβαθμισμένο πυροβόλο διαμετρήματος 20mm και εκτοξευτή αντιαρματικών πυραύλων Milan, καθώς και πολυβόλο διαμετρήματος 7,62mm, με δυνατότητα μεταφοράς 6 - 7 στρατιωτών πέραν του πληρώματος τριών ατόμων. Με βάρος 35 τόνων και κινητήρα MTU 8V 117 TC diesel 590 ίππων, επιτυγχάνει ταχύτητα 65 χλμ/ώρα και πλεύση σε νερά βάθους 1,5 μέτρων, ενώ τα πρόσφατα κιτ κατά νάρκων και η επανασχεδίαση εσωτερικού χώρου μειώνουν τραυματισμούς από εκρήξεις, παρά την αύξηση βάρους και συντήρησης.
Το βασικό πλεονέκτημα για τη Βραζιλία έγκειται στην οικειότητα:
Ο βραζιλιάνικος στρατός (Exército Brasileiro) χρησιμοποιεί ήδη περίπου 220 Leopard 1A5 και 300 Marder 1A3, γεγονός που εξασφαλίζει άμεση διαλειτουργικότητα, κοινά ανταλλακτικά και εκπαίδευση πληρωμάτων χωρίς μεγάλη καμπύλη εκμάθησης. Αυτή η συνέχεια θα επιτρέψει γρήγορη ενσωμάτωση, ενισχύοντας την ετοιμότητα σε σύνορa με γειτονικές χώρες όπως η Βενεζουέλα ή σε αποστολές ειρήνης.
Ο βασικός πυλώνας της βραζιλιάνικης στρατηγικής, ωστόσο, υπερβαίνει την απλή απόκτηση: Η κυβέρνηση του προέδρου Λούλα ντα Σίλβα επιμένει στην ενεργή συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, μέσω εταιρειών όπως η Embraer Defense & Security και η Avibras, για να εξασφαλιστεί μεταφορά τεχνογνωσίας, τοπική συντήρηση και δημιουργία εφοδιαστικής αλυσίδας. Το πρόγραμμα NFBL, που ξεκίνησε το 2023 με προϋπολογισμό άνω των 2 δισ. ευρώ, προβλέπει όχι μόνο αντικατάσταση των 65 Leopard 1 και παλαιών Marder, αλλά και ανάπτυξη υβριδικών συστημάτων με βραζιλιάνικα εξαρτήματα, όπως τοπικά ηλεκτρονικά πυρός και αισθητήρες. Ήδη, η Βραζιλία έχει επενδύσει σε αναβαθμίσεις Leopard 1A5BR τοπικά και στην ανάπτυξη του 8x8 Centauro II, ενώ η συνεργασία με KNDS θα μπορούσε να περιλαμβάνει κοινές γραμμές παραγωγής στo Σάο Πάολο, δημιουργώντας χιλιάδες θέσεις εργασίας και ενισχύοντας την αυτοδυναμία απέναντι σε εξωτερικούς προμηθευτές.
Από οικονομικής πλευράς, η πρόταση εγείρει έντονες συζητήσεις, με εκτιμώμενο κόστος 15 εκατομμυρίων ευρώ ανά Leopard 2A6 και 10 εκατομμυρίων ανά Marder –συνολικά περίπου 1,73 δισ. ευρώ για τα οχήματα μόνο, χωρίς να υπολογίζονται εκπαίδευση, logistics και μακροπρόθεμη υποστήριξη, που μπορεί να ανεβάσουν το σύνολο στα 2,5 δισ. Η Βραζιλία, με αμυντικό προϋπολογισμό 20 δισ. δολαρίων για το 2025 (περίπου 1,5% του ΑΕΠ των 2,3 τρις.), βλέπει την προσφορά ως ευκαιρία απόσβεσης μέσω σταδιακής απόδοσης:
Η ενσωμάτωση θα βελτιώσει την αποτροπή σε περιφερειακές εντάσεις, ενισχύοντας εξαγωγές αμυντικών προϊόντων (η βραζιλιάνικη βιομηχανία εξάγει 500 εκατ. ετησίως) και δημιουργώντας ROI/Return on Investment3 - 4 φορών σε 10 χρόνια μέσω βιομηχανικής ανάπτυξης.
Ωστόσο, προκλήσεις όπως το σημαντικό βάρος των Leopard (62 τόνων έναντι ορίου 50 τόνων) περιορίζουν τη χρήση σε οδικό δίκτυο χαμηλών προδιαγραφών, αυξάνοντας κόστη μεταφοράς και εξάρτηση από Γερμανία –μια "παγίδα" που επικρίνεται από αναλυτές, προτείνοντας εναλλακτικές όπως κινεζικά τάνκς VT-4 ή ρωσικά T-90. Παρά τις ανησυχίες, η συμφωνία, αν προχωρήσει, θα σηματοδοτήσει στρατηγική νίκη για την Γερμανική KNDS, ενισχύοντας την παρουσία της στη Λατινική Αμερική.
Συνολικά, αυτή η εξέλιξη υπογραμμίζει την εξέλιξη της Βραζιλίας από παραδοσιακό αγοραστή σε στρατηγικό εταίρο, ισορροπώντας εισαγωγές με εθνική βιομηχανία. Σε μια παγκόσμια αγορά όπου παλιά οχήματα "ξαναγεννιούνται" για νέους ρόλους, η γερμανική πρόταση μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα των τεθωρακισμένων δυνάμεων της Νότιας Αμερικής, προάγοντας σταθερότητα αλλά και εξαρτήσεις που απαιτούν προσεκτική διαχείριση.
Σίγουρα η κίνηση αυτή της Γερμανίας γίνεται με σημαντική γεωστρατηγική παράμετρο κρατώντας χώρες όπως η Βραζιλία και η Χιλή στο Δυτικό στρατόπεδο. Όσο αν και δίνεται συμπαραγωγή, τα βασικά οπλικά τους συστήματα (αεροπλάνα, τάνκς, φρεγάτες) παραμένουν δυτικής προέλευσης με ότι σημαίνει αυτό για ανταλλακτικά και όπλα σε περίπτωση παγκόσμιας σύγκρουσης.
Ο πρόεδρος Λούλα μπορεί να ακολουθεί φιλορωσική και φιλοκινεζική οικονομική πολιτική, η χώρα του λόγω μεγέθους ΑΕΠ της να έχει κάποια ελευθερία κινήσεων και σε επίπεδο δηλώσεων να το παίζει "επαναστάτης" κατά των ξένων δυνάμεων, γνωρίζει όμως ότι η Βραζιλία αν και περιφερειακή δύναμη της Λατινικής Αμερικής παραμένει εξαρτημένη εξοπλιστικά από τη Δύση.
Αυτό δεν είναι κακό διότι καμία δυτική δύναμη δεν θέλει το κακό της Βραζιλίας. Αντιθέτως θεωρείται μία σημαντική και χρήσιμη χώρα. Επίσης η πατρίδα του έχει ιστορικό ουδετερότητας μέχρι συμμαχίας με τα Δυτικά συμφέροντα. Η διαχρονική στάση της Βραζιλίας σε περιόδους παγκοσμίων πολέμων είναι σταθερή και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί λογική και έξυπνη:
Αρχικά είναι ουδέτερη κι όταν δεν μπορεί άλλο λόγω των εξελίξεων να το αποφύγει τότε εισέρχεται ξεκάθαρα στο πλευρό των Δυτικών δημοκρατικών δυνάμεων. Αυτό έπραξε και στον Α' και στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ασχέτως τι είδους κυβέρνηση είχε κάθε φορά.
Αντιθέτως άλλες χώρες της περιοχής όπως η Αργεντινή φιλοξένησαν μεταπολεμικά φιλοναζιστικούς κύκλους
Σε έναν παγκόσμιο πόλεμο, η ψυχολογική διάσταση θα είναι εξίσου αποφασιστική με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Η Ρωσία και η Κίνα, δύο χώρες με μακρά παράδοση στις επιχειρήσεις αντιληπτικής διαχείρισης, πληροφοριακής χειραγώγησης και στρατηγικής παραπλάνησης, θα επενδύσουν σε εκτεταμένες μορφές ψυχολογικού πολέμου που θα στοχεύουν κυβερνήσεις, κοινωνίες, στρατιωτικό προσωπικό αλλά και άτομα. Στην πραγματικότητα, η σύγκρουση του 21ου αιώνα δεν διεξάγεται μόνο στα πεδία μάχης, αλλά και στο νου όσων συμμετέχουν, παρακολουθούν ή επηρεάζονται από αυτήν.
Η Ρωσία έχει ήδη αναπτύξει ένα εξελιγμένο δόγμα πληροφοριακού πολέμου με στόχο την αποσταθεροποίηση αντιπάλων κοινωνιών μέσω αμφισβήτησης θεσμών, καλλιέργειας καχυποψίας και διάχυσης σύγχυσης ως όπλου. Σε μια κατάσταση παγκόσμιου πολέμου, αυτές οι τεχνικές θα ενταθούν.
Η Μόσχα θα επιδιώξει να ενισχύσει την αίσθηση ανασφάλειας και υπαρξιακού φόβου, διακινώντας παραπληροφόρηση σχετικά με απώλειες, καταστροφές ή επικείμενες επιθέσεις. Ένα από τα βασικά της εργαλεία θα είναι η εκμετάλλευση εσωτερικών κοινωνικών ρηγμάτων: πολιτικών αντιπαλοτήτων, φυλετικών εντάσεων, οικονομικών ανισοτήτων και θεσμικής δυσπιστίας. Στόχος θα είναι η διάσπαση της κοινωνικής συνοχής, η υπονόμευση της εμπιστοσύνης στους ηγέτες και η ενίσχυση της αίσθησης ότι η ήττα είναι αναπόφευκτη.
Παράλληλα, η Κίνα θα κινηθεί σε ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου επικίνδυνο επίπεδο. Το κινεζικό δόγμα "Three Warfares" — ψυχολογικός πόλεμος, πόλεμος δημοσίων σχέσεων και νομικός πόλεμος — συνθέτει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση χειραγώγησης της πραγματικότητας σε διεθνές και εγχώριο επίπεδο. Σε έναν παγκόσμιο πόλεμο, το Πεκίνο θα στοχεύσει στη δημιουργία μιας εικόνας αναπόφευκτης κινεζικής υπεροχής, ενισχύοντας συνεχώς την ιδέα ότι η αντίσταση είναι μάταιη. Θα επενδύσει σε ελεγχόμενη πληροφόρηση, στην κατασκευή εναλλακτικών αφηγημάτων και στην κατεύθυνση μηνυμάτων που εμφανίζουν την Κίνα ως προοδευτική δύναμη σε αντιδιαστολή με μια «χαοτική» Δύση. Η στρατηγική της θα επικεντρωθεί επίσης στον έλεγχο κρίσιμων πλατφορμών επικοινωνίας, στην επιρροή οικονομικών κύκλων και στην αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τη δημιουργία στοχευμένου, εξατομικευμένου ψυχολογικού πλήγματος.
Οι δύο χώρες ενδέχεται να συνεργαστούν στην ανάπτυξη διασυνδεδεμένων δικτύων παραπληροφόρησης, που θα δρουν με ταχύτητα πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι οι κλασικοί μηχανισμοί προστασίας μιας δημοκρατικής κοινωνίας μπορούν να διαχειριστούν. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα fake news δεν θα εμφανίζονται ως απλές ψεύτικες πληροφορίες, αλλά ως καλοστημένα αφηγήματα που θα μοιάζουν πειστικά, θα επαναλαμβάνονται συνεχώς και θα «κατακλύζουν» τον πολίτη μέχρι να μην ξεχωρίζει πλέον την πραγματικότητα από την κατασκευή.
Η ψυχολογική άμυνα απέναντι σε τέτοιες επιχειρήσεις δεν είναι απλή, αλλά είναι εφικτή και μπορεί να ενισχυθεί συστηματικά.
Η πρώτη γραμμή άμυνας είναι η ατομική ψυχραιμία και η ικανότητα ελέγχου των συναισθηματικών αντιδράσεων. Οι ψυχολογικές επιχειρήσεις βασίζονται κυρίως στο σοκ, τον φόβο και την αίσθηση απώλειας ελέγχου. Ο πολίτης που καταφέρνει να παραμένει ψύχραιμος, να κρατά απόσταση από τα υπερβολικά μηνύματα και να διατηρεί λογική σκέψη, μειώνει τη δύναμη των επιθέσεων αυτών.
Η δεύτερη γραμμή άμυνας είναι η συλλογική συνοχή. Οι κοινωνίες που έχουν ισχυρούς δεσμούς, αμοιβαία εμπιστοσύνη και ενιαία αφήγηση αντιμετωπίζουν πολύ πιο αποτελεσματικά τις πληροφοριακές απειλές. Όσο περισσότερο ενωμένη είναι μια κοινωνία, τόσο δυσκολότερο είναι για ξένες δυνάμεις να σπείρουν διχασμό. Η προώθηση κοινών αξιών, η ενίσχυση των θεσμών, η καλλιέργεια ενσυναίσθησης και η εθνική αυτοπεποίθηση λειτουργούν σαν ασπίδα απέναντι σε ψυχολογικές επιθέσεις.
Ένα άλλο ουσιαστικό επίπεδο προστασίας αφορά την καλλιέργεια κριτικής σκέψης. Ο πολίτης που μπορεί να εντοπίζει ασυνέπειες, να αναγνωρίζει υπερβολές και να ελέγχει την πηγή μιας πληροφορίας είναι πολύ δυσκολότερο να πέσει θύμα χειραγώγησης. Η εκπαίδευση στην ψηφιακή παιδεία, η ικανότητα αναγνώρισης τεχνικών προπαγάνδας και η ορθή χρήση τεχνολογικών εργαλείων είναι απαραίτητα στοιχεία άμυνας. Η ψυχολογική αντίσταση, εν τέλει, δεν είναι μόνο θέμα δύναμης χαρακτήρα, αλλά ζήτημα γνώσης.
Σε ένα παγκόσμιο πόλεμο, η Δύση και οι δημοκρατικές κοινωνίες οφείλουν να προετοιμαστούν όχι μόνο στρατιωτικά αλλά και ψυχολογικά. Ρωσία και Κίνα θα επιδιώξουν να κάμψουν το ηθικό, να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη και να υπονομεύσουν τη συνοχή του αντιπάλου. Η απάντηση πρέπει να εστιάζει σε ψυχραιμία, συνοχή, κριτική σκέψη και διατήρηση εθνικής αυτογνωσίας. Η ψυχολογική ισχύς μιας κοινωνίας μπορεί συχνά να αποδειχθεί πιο αποτελεσματική από οποιαδήποτε στρατιωτική τεχνολογία.
Οι διεθνείς εξελίξεις μετά το 2022 έχουν ενισχύσει τη συζήτηση για αυξημένο κίνδυνο συστημικής σύγκρουσης. Παρόλο που η μαθηματική μοντελοποίηση δεν μπορεί να προσφέρει βεβαιότητες, μπορεί να αποτυπώσει με ακρίβεια τη μεταβολή των πιθανοτήτων στο διεθνές σύστημα, αξιοποιώντας εργαλεία όπως οι αλυσίδες Markov, η θεωρία παιγνίων και τα μοντέλα δικτύων. Σκοπός της παρούσας ανάλυσης είναι η ποσοτικοποίηση αυτού του κινδύνου.
Μοντέλο Αλυσίδας Markov για την Εξέλιξη της Διεθνούς Αστάθειας
Ορίζουμε τέσσερις (4) διακριτές καταστάσεις:
Ε = Ειρήνη
Ψ = Ψυχρή Ένταση
Π = Περιφερειακή Σύγκρουση
Γ = Γενικευμένη Σύγκρουση
Η δυναμική περιγράφεται από μια μήτρα μετάβασης:
Η τρέχουσα διεθνής κατάσταση αντιστοιχεί στην Ψ.
Άρα:
Η πιθανότητα γενικευμένης σύγκρουσης μετά από n βήματα δίνεται από:
Για n = 5, που αντιστοιχεί σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η συνιστώσα PΓ(5) βρίσκεται περίπου στο 0.22–0.31.
Συνεπώς, η αλυσίδα Markov υποδεικνύει αυξημένο αλλά όχι ακραίο κίνδυνο μετάβασης.
Μοντέλο Δικτύου Παγκόσμιων Κρίσεων
Θεωρούμε τους βασικούς κόμβους αστάθειας: Ουκρανία, Στενά Ταϊβάν, Ερυθρά Θάλασσα, Μέση Ανατολή, Καύκασος.
Κάθε κόμβος έχει πιθανότητα pᵢ να εξελιχθεί σε μείζονα κρίση.
Με συντηρητικές εκτιμήσεις:
p₁=0.30, p₂=0.20, p₃=0.15, p₄=0.10, p₅=0.08
Υπολογίζουμε:
P=1−(0.70⋅0.80⋅0.85⋅0.90⋅0.92)
P = 0.606
Το αποτέλεσμα δείχνει ότι το παγκόσμιο σύστημα έχει περίπου 60% πιθανότητα να εισέλθει σε κατάσταση πολυμετωπικής κρίσης.
Θεωρία Παιγνίων: Αλληλεπίδραση Ρωσίας – Κίνας – Δύσης
Οι τρεις (3) κύριοι γεωπολιτικοί δρώντες (Ρωσία, Κίνα, Δύση) αντιμετωπίζονται ως παίκτες με πιθανότητα στρατηγικής κλιμάκωσης:
r_R = 0.35
r_K = 0.25
r_D = 0.15
Η συνολική πιθανότητα συστημικής ρήξης:
Pglobal = 1 − (1−rR)(1−rK)(1−rD)
Pglobal = 1 − (0.65⋅0.75⋅0.85)
Pglobal = 0.585
Το αποτέλεσμα επιβεβαιώνει ότι το τριπολικό σύστημα αυξάνει τη συνολική πιθανότητα κλιμάκωσης.
Ενοποίηση των Αποτελεσμάτων
Για να αποδοθεί μια συνολική μαθηματική εκτίμηση, τα μοντέλα σταθμίζονται ως εξής:
Markov 0.3
Δικτύου 0.4
Παιγνίων 0.3
Pfinal = 0.3⋅0.27+0.4⋅0.60+0.3⋅0.585
Pfinal = 0.4965
Η ολοκληρωμένη μαθηματική ανάλυση δείχνει μια συνολική πιθανότητα περίπου:
Δηλαδή το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε ουδέτερο–ασταθές καθεστώς, όπου η πιθανότητα γενικευμένης σύγκρουσης και η πιθανότητα διατήρησης ελεγχόμενης έντασης είναι σχεδόν ισοβαρείς.
Το αποτέλεσμα συνιστά ποσοτική αποτύπωση της αυξημένης αστάθειας που δημιουργείται από τη σύγκλιση δύο μεγάλων κρίσεων:
.jpg)
.jpg)