Κίνηση Ρουά Ματ: Ο Αγιατολάχ σε αδιέξοδο

Γράφει ο Γιώργος Χ

Ιράν: το «μενού του τρόμου» για ΗΑΕ και Κατάρ – «αν κλείσουν τη στρόφιγγα, θα καεί ο πλανήτης»

Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει φτάσει στο σημείο χωρίς επιστροφή. Σύμφωνα με αναλύσεις που κυκλοφορούν σε διεθνείς στρατηγικούς κύκλους, η ιρανική ηγεσία –και προσωπικά ο Αγιατολάχ Χαμενεΐ– βρίσκεται μπροστά σε ένα ιστορικό αδιέξοδο: είτε θα αποδεχθεί έναν ολοκληρωτικό πόλεμο είτε θα οδηγηθεί σε μια παράδοση που, κατά την εκτίμησή της, δεν θα της εξασφαλίσει ούτε ειρήνη ούτε επιβίωση.

Για το θεοκρατικό καθεστώς, το δίλημμα δεν είναι πια «ένταση ή αποκλιμάκωση». Είναι ξεκάθαρα ζήτημα ύπαρξης. Η ιρανική ανάγνωση είναι σκληρή: ακόμη και αν υποχωρήσει, οι πιέσεις από ΗΠΑ και Ισραήλ δεν θα σταματήσουν. Αντίθετα, θα ενταθούν, διαλύοντας σταδιακά την οικονομία και τον κοινωνικό ιστό της χώρας.

Ο αποκλεισμός του Κόλπου: το φιτίλι της έκρηξης

Η απειλή ναυτικού αποκλεισμού στον Περσικό Κόλπο λειτουργεί ως καταλύτης. Για την Τεχεράνη, ένας τέτοιος αποκλεισμός ισοδυναμεί με πράξη πολέμου. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ωμό και ξεκάθαρο: αν το Ιράν δεν μπορεί να εξάγει πετρέλαιο, τότε κανείς στην περιοχή δεν θα το κάνει.

Πρόκειται για μια λογική «όλοι ή κανένας», μια στρατηγική αμοιβαίας καταστροφής που καθιστά τον αποκλεισμό εξαιρετικά επικίνδυνο και ενδεχομένως ανεφάρμοστο στην πράξη. Η σταθερότητα των παγκόσμιων αγορών κρέμεται από μια κλωστή.

Από την κρίση στην «υπαρξιακή απειλή»

Στην Τεχεράνη, οι απειλές δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως διαχειρίσιμη κρίση. Η αίσθηση είναι ότι το κράτος απειλείται στην ίδια του την ύπαρξη. Παρά την προχωρημένη ηλικία του Χαμενεΐ, το σύστημα εξουσίας εμφανίζεται προετοιμασμένο ακόμη και για το χειρότερο σενάριο.

Στρατιωτικά επιτελεία των Φρουρών της Επανάστασης και του τακτικού στρατού έχουν ήδη ενεργοποιήσει σχέδια διαδοχής, αποδεχόμενα το ενδεχόμενο βαριών απωλειών στην κορυφή. Το ιρανικό στοίχημα βασίζεται σε δύο άξονες: στην αδυναμία των ΗΠΑ να αντέξουν έναν μακροχρόνιο πόλεμο μακριά από το έδαφός τους και στο πλεονέκτημα της προετοιμασίας δεκαετιών εντός ιρανικής επικράτειας.

Το μήνυμα είναι σαφές: αν το Ιράν θεωρήσει ότι απειλείται υπαρξιακά, θα απαντήσει χωρίς φρένα.

Το πραγματικό όπλο: η παγκόσμια οικονομία

Το ισχυρότερο χαρτί της Τεχεράνης δεν είναι τα πυραυλικά συστήματα, αλλά η δυνατότητα να τινάξει στον αέρα την παγκόσμια οικονομία. Στόχοι ενεργειακών υποδομών σε γειτονικές χώρες –με το Αζερμπαϊτζάν να εμφανίζεται ως το «πρώτο πιάτο»– θα μπορούσαν να προκαλέσουν ντόμινο κατάρρευσης σε αγορές, χρηματιστήρια και νομίσματα.

Η προειδοποίηση προς την Ουάσιγκτον είναι κυνική: αν δεν επιλεγεί ο δρόμος της ειρήνης, το «μενού» θα επεκταθεί σύντομα σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ. Το ερώτημα που αιωρείται πάνω από τον Κόλπο δεν είναι αν θα υπάρξει ανάφλεξη, αλλά ποιος θα τολμήσει να ρίξει την πρώτη σπίθα σε μια μπαρουταποθήκη ικανή να ανατρέψει την παγκόσμια τάξη.

Διαπραγματεύσεις χωρίς διέξοδο

Σε αυτό το πλαίσιο, οι διπλωματικές συνομιλίες μοιάζουν κενό γράμμα. Η αμερικανική γραμμή, όπως την αντιλαμβάνεται η Τεχεράνη, βασίζεται σε όρους που θεωρούνται μη αποδεκτοί: πλήρης εγκατάλειψη του εμπλουτισμού ουρανίου, παράδοση στρατηγικών αποθεμάτων και δραστικός αφοπλισμός του βαλλιστικού οπλοστασίου.

Για το Ιράν, τέτοια συμμόρφωση ισοδυναμεί με εθνική αυτοκτονία. Θα άφηνε τη χώρα γυμνή απέναντι σε αεροπορικά πλήγματα, επαναλαμβάνοντας –κατά τον φόβο της– το σενάριο της Λιβύης ή της Συρίας. Η καχυποψία είναι βαθιά: ο τελικός στόχος της Δύσης, πιστεύει η Τεχεράνη, δεν είναι η συμφωνία, αλλά ο κατακερματισμός του Ιράν και ο πλήρης έλεγχος των πόρων του.